Gay là người nam có tình cảm và bị hấp dẫn tình dục bởi người nam, tức đồng tính nam. Les, gọi đầy đủ là lesbian, là người nữ có tình cảm và bị hấp dẫn bởi người nữ, tức đồng tính nữ. Còn tomboy là cô gái có phong cách ăn mặc, tính cách mạnh mẽ, phóng khoáng kiểu con trai, và đó là chuyện phong cách chứ không phải xu hướng tính dục, nên tomboy không nhất thiết là les.
Ba chữ này hay bị dùng lẫn, thậm chí dùng để trêu chọc, trong khi mỗi chữ nói về một chuyện khác nhau.
Gay là gì?
Gay là từ tiếng Anh, chỉ người đồng tính nam: người nam yêu và bị hấp dẫn bởi người nam. Chữ gay vốn nghĩa là “vui vẻ”, rồi dần được chính cộng đồng đồng tính dùng để gọi mình, nay thành từ phổ biến và trung tính trên khắp thế giới.
Trong tiếng Việt còn có những cách gọi như “bóng”, “bê đê”, “xăng pha nhớt”. Có điều mấy chữ này thường mang ý chê bai, chế giễu, nên nhiều người trong cộng đồng không thích bị gọi như vậy. Gọi “người đồng tính” hay “gay” là cách an toàn và tôn trọng nhất.
Người gay cũng rất khác nhau. Có người nam tính, có người nhẹ nhàng, có người thích thể thao, có người thích làm đẹp. Nhìn vẻ ngoài để đoán ai là gay thì sai nhiều hơn đúng.
Les là gì?
Les là cách gọi tắt của lesbian, tức người đồng tính nữ: người nữ yêu và bị hấp dẫn bởi người nữ. Tên gọi lấy từ một hòn đảo gắn với nữ thi sĩ Sappho, người viết nhiều bài thơ tình gửi phụ nữ từ hơn 2.000 năm trước.
Trong cộng đồng les ở Việt Nam, người ta hay dùng vài chữ để nói về phong cách:
- Fem – les có phong cách nữ tính.
- SB (soft butch) – les có phong cách mạnh mẽ nhưng mềm, nửa nữ tính nửa tomboy.
- Butch – les có phong cách rất nam tính.
Có điều đây chỉ là phong cách, không phải vai trong tình yêu hay trên giường. Chuyện gần gũi của 2 người nữ diễn ra thế nào, có ở bài les quan hệ như thế nào.
Tomboy là gì?
Tomboy là cô gái có phong cách con trai: tóc ngắn, mặc quần áo rộng, thích thể thao, nói năng thẳng, không thích điệu đà. Tức là tomboy nói về cách một người thể hiện mình ra bên ngoài, không nói người đó yêu ai.
Vì vậy có tomboy là les, có tomboy thích con trai, có tomboy là song tính. Và cũng có rất nhiều les lại nữ tính, chẳng tomboy chút nào. Gán “tomboy là les” là một hiểu lầm hay gặp.
Ba chuyện khác nhau: yêu ai, là ai, và thể hiện ra sao
Chỗ dễ lẫn nhất là người ta gộp 3 chuyện khác nhau làm một:
| Trục | Trả lời câu hỏi | Ví dụ |
|---|---|---|
| Xu hướng tính dục | Mình bị hấp dẫn bởi ai? | Dị tính, gay, les, song tính, vô tính |
| Bản dạng giới | Mình thấy mình là nam, nữ hay khác? | Người chuyển giới, người phi nhị nguyên giới |
| Thể hiện giới | Mình ăn mặc, cư xử ra sao? | Tomboy, nữ tính, nam tính |
Ba trục này độc lập với nhau. Một người có thể là nữ, thể hiện kiểu tomboy, và yêu người nam. Một người chuyển giới nam có thể yêu người nữ, yêu người nam, hoặc cả 2.
Các thuật ngữ LGBT hay gặp
- LGBT – viết tắt của lesbian (đồng tính nữ), gay (đồng tính nam), bisexual (song tính), transgender (chuyển giới). Hay viết thêm Q và dấu + để gồm cả các nhóm khác.
- Bisexual, song tính – bị hấp dẫn bởi cả nam lẫn nữ.
- Transgender, chuyển giới – người có bản dạng giới khác với giới tính được xác định lúc sinh.
- Queer – cách gọi chung cho người không thuộc khuôn khổ dị tính, hoặc không muốn gắn nhãn cụ thể.
- Asexual, vô tính – ít hoặc không bị hấp dẫn tình dục bởi ai.
- Straight, dị tính – bị hấp dẫn bởi người khác giới.
- Come out, công khai – tự nói với người khác về xu hướng hay bản dạng giới của mình.
Nhiều từ lóng khác về tình yêu và tình dục có ở bài các thuật ngữ tình dục.
Đồng tính có phải là bệnh không?
Không phải. Tổ chức Y tế Thế giới đã bỏ đồng tính ra khỏi danh sách bệnh từ năm 1990. Ở Việt Nam, năm 2022 Bộ Y tế ra công văn khẳng định đồng tính không phải là bệnh, không cần chữa và không thể chữa, đồng thời yêu cầu cơ sở y tế không phân biệt đối xử.
Vì vậy những lời mời “chữa đồng tính”, “chuyển đổi xu hướng” đều không có cơ sở, và còn gây hại cho người bị ép tham gia.
Pháp luật Việt Nam nói gì?
- Hôn nhân đồng giới – từ năm 2015, luật không còn cấm tổ chức kết hôn giữa người cùng giới, nhưng cũng chưa công nhận về mặt pháp lý.
- Chuyển đổi giới tính – Bộ luật Dân sự 2015 thừa nhận quyền chuyển đổi giới tính, còn luật riêng để làm thủ tục thì chưa có: dự án Luật Chuyển đổi giới tính từng được đưa vào chương trình làm luật rồi lại rút ra.
Nói chuyện thế nào cho tôn trọng?
- Không đoán qua vẻ ngoài – tóc ngắn không có nghĩa là les, nói nhẹ nhàng không có nghĩa là gay.
- Không công khai thay người khác – ai là gay, là les là chuyện người đó tự quyết khi nào nói, nói với ai.
- Hỏi cách xưng hô khi không chắc – nhất là với người chuyển giới.
- Tránh từ miệt thị – kể cả khi “chỉ đùa thôi”.
- Không hỏi chuyện giường chiếu khi chưa thân – câu “vậy 2 người làm chuyện đó thế nào” với người mới quen là rất khiếm nhã.
Khi người thân nói với bạn họ là gay hay les
Với nhiều người, nói ra điều này với gia đình, bạn bè là quyết định khó nhất. Họ chọn nói với bạn nghĩa là họ tin bạn. Vài điều giúp được họ nhiều nhất:
- Cảm ơn vì đã tin mình – câu đầu tiên quan trọng hơn mọi lời khuyên.
- Nghe nhiều hơn hỏi – để họ kể theo nhịp của họ, đừng dồn câu hỏi “từ bao giờ”, “có chắc không”.
- Không đổ lỗi – không phải do cách nuôi dạy, do bạn bè hay do “ảnh hưởng” gì cả.
- Giữ kín – hỏi họ muốn ai biết, ai chưa, và tôn trọng điều đó.
- Tìm hiểu thêm – chưa hiểu hết cũng không sao, cứ nói thật là mình đang cố tìm hiểu.
Câu hỏi thường gặp về gay, les, tomboy
Tomboy có phải là les không?
Không nhất thiết đâu. Tomboy là phong cách, les là xu hướng tính dục. Có tomboy là les, có tomboy yêu con trai, và cũng có les rất nữ tính.
Làm sao biết mình là gay hay les?
Không có bài kiểm tra nào cả. Người ta nhận ra dần qua việc mình hay để ý, rung động, tưởng tượng về ai. Chưa chắc chắn cũng không sao, không ai bắt bạn phải gắn nhãn ngay, và nói chuyện với người mình tin hay chuyên gia tâm lý có thể giúp nhiều.
Cặp đôi đồng giới có cần quan hệ an toàn không?
Có chứ. Cặp nam với nam cần bao cao su khi quan hệ qua hậu môn, cặp nữ với nữ vẫn có thể lây bệnh qua dịch và da, nên dùng miếng chắn, rửa tay, không dùng chung đồ chơi mà không bọc bao. Cũng như mọi cặp đôi, nhiều cặp đồng giới dùng thêm đồ chơi, từ máy rung tới dương vật giả và đai đeo.
Kết luận: gay, les, tomboy là gì
Gay là đồng tính nam, les là đồng tính nữ, đó là chuyện yêu ai. Tomboy là phong cách mạnh mẽ kiểu con trai của người nữ, đó là chuyện thể hiện ra sao, nên tomboy không nhất thiết là les. Đồng tính không phải bệnh, không cần chữa, và cách tôn trọng đơn giản nhất là không đoán, không trêu, không công khai thay người khác. Chất liệu an toàn khi chọn đồ chơi cho mọi cặp đôi có ở bài sextoy là gì.
